ESG in de keten: CSRD, CSDDD en de ontbossingsverordening na de Omnibus
3 min lezen
ESG staat voor environmental, social and governance: milieu, sociale aspecten en goed bestuur. Drie Europese regels bepalen hoe organisaties hierover in hun keten rapporteren en zorgvuldigheid betrachten: de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) en de ontbossingsverordening (EUDR). Begin 2026 is de reikwijdte van de eerste twee flink verkleind met het zogeheten Omnibus-pakket. Dit artikel zet de stand van zaken op een rij en vertaalt die naar inkoop.
De stand van zaken
CSRD: duurzaamheidsrapportage
De CSRD, Richtlijn (EU) 2022/2464, verplicht ondernemingen om over duurzaamheid te rapporteren. Met de Omnibus, waarmee de Raad op 24 februari 2026 instemde, geldt de rapportageplicht nog voor ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers en een netto-omzet boven 450 miljoen euro. Ondernemingen die al vanaf boekjaar 2024 rapporteerden maar nu buiten de reikwijdte vallen, krijgen een overgangsvrijstelling voor 2025 en 2026.
CSDDD: due diligence in de keten
De CSDDD, Richtlijn (EU) 2024/1760, verplicht grote ondernemingen om negatieve gevolgen voor mens en milieu in hun keten te identificeren en aan te pakken. Na de Omnibus geldt de richtlijn voor ondernemingen met meer dan 5.000 werknemers en een netto-omzet boven 1,5 miljard euro. Ondernemingen moeten vanaf juli 2029 voldoen.
EUDR: ontbossingsvrije producten
De ontbossingsverordening, Verordening (EU) 2023/1115, eist dat bepaalde grondstoffen en producten, zoals hout, soja, palmolie, koffie, cacao, rubber en rundvee, ontbossingsvrij zijn. Na een gerichte herziening geldt de verordening vanaf 30 december 2026. Micro- en kleine ondernemingen krijgen zes maanden extra, tot 30 juni 2027.
Waarom raakt dit ook kleinere organisaties?
Ook als uw organisatie zelf niet onder de CSRD of CSDDD valt, merkt u er iets van. Grote klanten vragen gegevens op bij hun leveranciers voor hun eigen rapportage en due diligence. De Omnibus beperkt wel hoeveel informatie grote ondernemingen van kleinere ketenpartners mogen vragen. Kijk daarom kritisch naar uitgebreide vragenlijsten die u ontvangt.
Voor aanbestedende diensten blijft duurzaam inkopen daarnaast een eigen beleidskeuze, los van deze regels.
Wat betekent dit voor inkoop?
Als u inkoopt
- Bepaal welke regels voor uw organisatie gelden, en welke informatie u daarvoor uit de keten nodig heeft.
- Vraag alleen gegevens op die u echt gebruikt. Leg vast waarvoor.
- Breng in kaart welke ingekochte producten onder de ontbossingsverordening vallen, bijvoorbeeld meubels, papier, verpakkingen of catering.
- Neem in contracten een informatieplicht op, een gedragscode voor leveranciers en afspraken over verbetering bij tekortkomingen.
- Kies bij misstanden eerst voor verbetering met de leverancier. Beëindiging is het laatste middel.
Als u levert
- Houd een actueel basisdossier bij met uw beleid, certificaten en kerncijfers.
- Beoordeel of een vraag van een klant past bij wat de regels toestaan.
- Controleer in contracten van klanten of de ESG-clausules uitvoerbaar zijn en geen onbeperkte aansprakelijkheid bevatten.
Contractclausules: aandachtspunten
- Verwijs naar een concrete gedragscode of norm, niet naar “alle toepasselijke duurzaamheidsregels”.
- Maak informatieverzoeken proportioneel en begrens de frequentie.
- Regel wie verantwoordelijk is voor de juistheid van aangeleverde gegevens.
- Spreek een verbeterproces af met termijnen.
- Leg vast hoe vertrouwelijke gegevens van de leverancier worden beschermd als u ze doorgeeft in uw eigen rapportage.
Voorbeeld
Een organisatie koopt kantoormeubilair in. Het meubilair bevat hout, dus de ontbossingsverordening kan van toepassing zijn. In de offerte-aanvraag vraagt de organisatie hoe de leverancier aantoont dat het hout ontbossingsvrij is en dat het voldoet aan de verordening. In het contract staat dat de leverancier op verzoek de relevante gegevens levert. De organisatie vraagt geen volledige duurzaamheidsrapportage op, omdat zij die gegevens niet gebruikt.
Valkuil
Regels die zijn uitgesteld of verkleind, zijn niet verdwenen. De Europese Commissie moest bovendien een vereenvoudigingsrapport over de ontbossingsverordening uitbrengen. Volg de ontwikkelingen en herzie uw aanpak jaarlijks.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies voor uw specifieke situatie.
Hulp nodig?
Ad Rem Consultants helpt bij het vertalen van ESG-verplichtingen naar proportionele inkoopeisen en contractclausules. Wilt u weten wat dit voor uw contracten betekent? neem contact op.
