AI-verordening: transparantieplichten

Samenvatting

De AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) wordt in stappen van toepassing. Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieplichten van artikel 50. Die gaan niet over de vraag of een AI-systeem riskant is, maar over eerlijkheid naar mensen: zij moeten weten wanneer zij met AI te maken hebben of naar door AI gemaakte content kijken.

De plichten liggen deels bij de aanbieder, de partij die het systeem ontwikkelt of op de markt brengt, en deels bij de gebruiksverantwoordelijke, de organisatie die het systeem inzet. De aanbieder ontwerpt een chatbot zo dat mensen weten dat zij met AI praten, tenzij dat al duidelijk is. Ook markeert de aanbieder door AI gemaakte audio, beelden, video en tekst op een machineleesbare manier. Een organisatie die deepfakes maakt of verspreidt, vermeldt dat de content kunstmatig is.

De digitale omnibus inzake AI (Verordening (EU) 2026/1744 van 8 juli 2026) heeft de AI-verordening op onderdelen aangepast. Generatieve AI-systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, moeten uiterlijk 2 december 2026 aan de markeringsplicht voldoen. De verplichtingen voor AI-systemen met een hoog risico zijn verschoven naar 2 december 2027 en 2 augustus 2028.

De belangrijkste punten

Sinds 2 augustus 2026: transparantieplichten uit artikel 50
Chatbots: mensen moeten weten dat zij met een AI-systeem praten
Door AI gemaakte audio, beelden, video en tekst: machineleesbaar gemarkeerd door de aanbieder
Deepfakes: de organisatie die ze inzet, vermeldt dat de content kunstmatig is
Door AI gemaakte tekst die het publiek informeert over zaken van algemeen belang: vermelden, tenzij een redactie de tekst heeft gecontroleerd
Emotieherkenning en biometrische categorisering: mensen informeren die eraan worden blootgesteld
Overgang: generatieve systemen van vóór 2 augustus 2026 uiterlijk 2 december 2026 gemarkeerd

Voordelen en nadelen

Voordelen

Burgers, klanten en medewerkers weten waar zij aan toe zijn. Dat helpt het vertrouwen in AI-toepassingen.
Markering van gegenereerde content maakt misleiding en nepnieuws lastiger.
Duidelijke regels geven leveranciers en kopers een gezamenlijk uitgangspunt bij het contracteren.

Nadelen en aandachtspunten

Veel organisaties weten niet precies waar AI in hun processen en systemen zit.
De techniek voor markering is nog in ontwikkeling. De Europese Commissie stimuleert praktijkcodes om dit uit te werken.
De rolverdeling tussen aanbieder en gebruiksverantwoordelijke is in de praktijk niet altijd scherp.

Wat betekent dit voor inkoop?

Vraag leveranciers welke AI-functies in hun product zitten en welke transparantiemaatregelen zij nemen.
Neem in het programma van eisen op dat chatbots en gegenereerde content voldoen aan artikel 50.
Gebruik de Europese modelclausules voor het inkopen van AI als basis voor de contractbepalingen.
Leg vast wie de aanbieder is en wie de gebruiksverantwoordelijke, zodat duidelijk is wie welke plicht heeft.

Wat betekent dit voor contractmanagement?

Controleer bij lopende contracten of via updates AI-functies zijn toegevoegd, en of die voldoen.
Spreek af dat de leverancier wijzigingen in AI-functies vooraf meldt.
Neem een controlemoment op: hoe toont de leverancier aan dat de markering werkt?

Advies van Ad Rem Consultants

Maak een overzicht van alle AI-toepassingen in de organisatie, ook in ingekochte software.
Bepaal per toepassing of artikel 50 geldt en wie verantwoordelijk is.
Pas teksten van chatbots, websites en publicaties aan waar mensen nu niet zien dat AI is gebruikt.
Neem de transparantie-eisen op in nieuwe aanbestedingen en bij de verlenging van bestaande contracten.

Officiële bron

De officiële tekst opent in een nieuw tabblad. Bij een verschil met deze samenvatting geldt de officiële tekst.

Datum en bron gecontroleerd op 8 oktober 2026

Lees ook

AI inkopen: de Europese modelclausules en de AI-verordening na de Digital Omnibus

Achtergrond in de kennisbank van Ad Rem Consultants.

Deze samenvatting is algemene informatie en geen juridisch advies. Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026. Zie ook de disclaimer.

AI-verordening: transparantieplichten sinds 2 augustus 2026