Van drie richtlijnen naar één verordening: wat de EU Public Procurement Act betekent

4 min lezen

Op 9 september 2026 heeft de Europese Commissie een voorstel gepubliceerd voor een Public Procurement Act (COM(2026) 590). Het voorstel moet de drie aanbestedingsrichtlijnen uit 2014 vervangen door één verordening. Dat is een grote verandering in de manier waarop Europees aanbestedingsrecht werkt. Tegelijk is het nog maar een voorstel. Dit artikel zet op een rij wat erin staat, wat de status is en wat u er nu al mee kunt.

Wat verandert er in de opzet?

Het huidige Europese aanbestedingsrecht bestaat uit drie richtlijnen: Richtlijn 2014/24/EU voor overheidsopdrachten, Richtlijn 2014/25/EU voor de speciale sectoren en Richtlijn 2014/23/EU voor concessies. Een richtlijn moet elke lidstaat omzetten in eigen wetgeving. In Nederland gebeurt dat in de Aanbestedingswet 2012.

Een verordening werkt anders. Die geldt rechtstreeks in alle lidstaten, zonder omzetting. Het doel is minder verschil tussen lidstaten en minder regels. Voor u betekent dat: als de verordening er komt, wordt de Europese tekst zelf de belangrijkste bron. De Aanbestedingswet 2012 zal dan moeten worden aangepast.

De belangrijkste inhoudelijke punten

Op basis van het voorstel en de eerste analyses vallen deze onderdelen op:

Minder procedures. Het aantal procedures gaat terug naar drie. De openbare procedure wordt de standaard. Onderhandelen wordt ruimer mogelijk dan nu.
Een innovatieprocedure. Deze vervangt het huidige innovatiepartnerschap. Ze is bedoeld om oplossingen te laten ontwikkelen, te testen en daarna in gebruik te nemen.
Minimaal gewicht voor kwaliteit. Kwaliteitscriteria moeten ten minste 30 procent van de totale beoordeling uitmaken. Bij arbeidsintensieve opdrachten is dat ten minste 50 procent.
Europese voorkeur. Voor het eerst komt er een kader om Europese leveranciers of Europese inhoud voorrang te geven, onder voorwaarden. Ook kan de toegang van bedrijven uit derde landen worden beperkt.
Digitalisering. Het voorstel zet in op gekoppelde systemen voor elektronisch aanbesteden en op het eenmaligheidsbeginsel: een ondernemer levert gegevens één keer aan.
Duurzaamheid en sociale aspecten. Het voorstel bevat verplichte milieucriteria en meer aandacht voor sociale voorwaarden en leveringszekerheid.

Wat is de status?

Het is een voorstel van de Europese Commissie. Het Europees Parlement en de Raad moeten er nog over beslissen via de gewone wetgevingsprocedure. Die duurt meestal jaren. De tekst kan in die tijd sterk veranderen. Over de datum van inwerkingtreding is nog niets zeker.

Tot die tijd blijven de huidige regels gelden. U past dus gewoon de Aanbestedingswet 2012, het Aanbestedingsbesluit en de Gids Proportionaliteit toe.

Wat kunt u nu al doen?

Er is geen reden om lopende of geplande aanbestedingen aan te passen. Wel kunt u zich voorbereiden op de richting die het voorstel kiest.

Bekijk uw gunningsmodellen. Hoeveel gewicht krijgt kwaliteit nu? Bij opdrachten waar prijs domineert, is het nuttig om nu al na te denken over wat kwaliteit voor u betekent.
Breng herkomst in de keten in beeld. Een Europese voorkeur vraagt gegevens over waar producten en diensten vandaan komen. Begin bij strategische categorieën, zoals ICT.
Volg de onderhandelingen. Brancheorganisaties en PIANOo volgen het proces. Belangrijke wijzigingen komen vaak pas laat in de onderhandelingen.
Geef input. De Commissie verzamelt reacties op het voorstel. Organisaties met veel aanbestedingservaring kunnen zo praktische knelpunten aankaarten.
Houd beleid en sjablonen flexibel. Verwijs in uw inkoopbeleid naar “de geldende aanbestedingsregels” en niet alleen naar artikelnummers die kunnen verdwijnen.

Wat betekent het voor inschrijvers?

Ook voor ondernemers verandert er mogelijk veel. Een hoger minimaal gewicht voor kwaliteit maakt de kwalitatieve onderdelen van een inschrijving belangrijker. Regels over Europese voorkeur kunnen gevolgen hebben voor bedrijven met onderaannemers of producten van buiten de Europese Unie. Ook dat is nu nog niet van kracht.

Valkuilen

Het voorstel behandelen als geldend recht. Neem geen eisen op die alleen in het voorstel staan, met een beroep op die toekomstige regels.
Afwachten tot alles vaststaat. Gegevens over de keten en een goed doordacht gunningsmodel hebben ook nu al waarde.
Eén samenvatting volgen. Eerste analyses verschillen op details. Kijk bij twijfel in de tekst van het voorstel zelf.

Dit artikel geeft algemene informatie op basis van een voorstel en is geen juridisch advies.

Hulp nodig?

Wilt u weten wat het voorstel betekent voor uw gunningsmodellen, uw inkoopbeleid of uw positie als inschrijver? Ad Rem Consultants volgt de ontwikkelingen en vertaalt ze naar de praktijk. Neem contact op.

Bronnen

Terug naar de kennisbank